We zagen het rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 lang van tevoren aankomen, maar het was nog helemaal niet eenvoudig om er de juiste kop boven te zetten. Moeten we het beschrijven als een advies om de immigratie te beperken? Of eerder als een advies om – ongeacht de omvang van de immigratie – goed na te denken wat ons demografisch te wachten staat en bijtijds de juiste maatregelen te nemen?
Of moet het toch vooral worden gezien als een advies over hoe de sociale cohesie overeind te houden, met als belangrijk onderdeel dat dit alleen lukt als de migratie beperkt blijft, maar met de uitdrukkelijke toevoeging dat ook allerlei integratie- en cohesiebevorderende maatregelen nodig zijn? Een rapport dat als zowel rechts als links kan worden beschouwd, dus.
Bij een explosief dossier als migratie liggen verkeerde conclusies continu op de loer. ‘Alleen bij grip op migratie blijft Nederland leefbaar’ was de eerste kop die we overwogen, maar uiteindelijk vonden we dat we het veelzijdige advies daarmee tekortdeden. ‘Alleen bij gematigde bevolkingsgroei blijft welvaart behouden’, was de volgende kandidaat, maar het woord ‘welvaart’ vonden we niet passend, het ging de commissie meer om welzijn. Uiteindelijk werd het ‘Om goed voor iedereen te kunnen zorgen kan bevolking niet te snel groeien’. In wezen is het meer een analyse dan een eenduidig advies en dat moet in de kop tot uiting komen.
Mijn oproep van vorige week om een Nederlands alternatief voor Grundfrust te bedenken, leverde veel reacties op. Lezer Hellen Roon stuurde zelfs een hele lijst op: wezenswoede, basisboosheid, grondonmacht, kernkwaadheid, oerwoede en oeronmacht. Een andere lezer kwam met oerfrustratie. Kernfrustratie en kernkwelling kwamen ook voorbij. Lezer Dick Scheffer hield het simpeler: onbehagen, eventueel met de toevoeging ‘diep gevoeld’.
Probleem bij de keuze van het juiste woord is dat we het fenomeen nog niet geheel hebben doorgrond. Wat is het wezen van de Grundfrust? Komt het voort uit een gebrek aan aandacht en belangstelling? Uit een te snel veranderende wereld? Uit een bemoeizuchtige overheid? Uit een spirituele leegte? Uit de teloorgang van gemeenschappen? Of uit een combinatie van al deze dingen? Om het antwoord op deze vraag te vinden, roep ik opnieuw graag uw hulp in. Wat is volgens u de belangrijkste oorzaak van de Grundfrust en hoe kunnen we er als samenleving en journalistiek het best op reageren?
Source: Volkskrant columns