Dit artikel is afkomstig uit Het Parool. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
'Ik heb 22 jaar in het voortgezet onderwijs lesgegeven. En lang geleden merkten we al dat leerlingen hun plezier in schrijven verloren, vooral in de bovenbouw. Ze waren er ook niet goed in: de teksten waren vaak betogen of beschouwingen, standaardteksten met een inleiding, een standpunt, argumenten en een conclusie. De recente Pisa-onderzoeken, waarvoor de leerresultaten van vijftienjarigen in diverse landen werden onderzocht, maken trouwens duidelijk dat het ook met de leesvaardigheid slecht is gesteld."
"Dat is al die tijd door mijn hoofd blijven spoken. Toen de mogelijkheid er was, heb ik voor de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek een onderzoeksvoorstel geschreven om te onderzoeken wat er zou gebeuren met de schrijfvaardigheid en het schrijfproces van leerlingen als ze meer creatief zouden schrijven."
"In mijn onderzoek ging het om het schrijven van korte verhalen, dus fictie. Breder gezien is een tekst creatief als hij origineel is, maar hij moet ook passen bij de taak, het publiek en de context. Creativiteit kan eigenlijk op twee manieren tot uiting komen: via de vorm - dus door zijn structuur en door het taalgebruik - en via de inhoud. Bij fictie heb je voor die inhoud je verbeelding nodig om naar je fictieve wereld te gaan en de vaardigheid om die fictieve wereld op lezers over te brengen. Maar je kunt ook niet-fictieve, zakelijke teksten op een creatievere manier benaderen, bijvoorbeeld met originele voorbeelden en metaforen."
"Eerst wilde ik weten wat nou eigenlijk het verschil is tussen creatieve en zakelijke schrijfprocessen. Dat hebben we in een eerste studie onderzocht, daarbij moesten leerlingen verhalen schrijven aan de hand van foto's."
"Met de inzichten uit die studie hebben we een tweede studie opgezet met twee groepen middelbareschoolleerlingen. Een van de groepen kreeg zes lessen korte verhalen schrijven. In die lessen ging het ook expliciet over creativiteit: wat is dat nu eigenlijk? We leerden ze bijvoorbeeld divergent te denken: veel ideeën verzinnen, brainstormen, en vervolgens daaruit kiezen. Daarna kreeg deze groep ook zes lessen zakelijk schrijven, dus bijvoorbeeld een ingezonden brief. Bij de andere groep was het juist andersom: eerst zakelijk schrijven en daarna creatief."
"Tussendoor keken we steeds naar de kwaliteit van hun teksten, maar ook naar het schrijfproces, met hulp van software die de toetsaanslagen registreert. Dan kun je meteen zien of ze langzaam schrijven of snel, en hoeveel tekst er sneuvelt bij het herzien. Dat geeft inzicht in de flow, ofwel hoe soepel je schrijft."
"Die waren genuanceerd. We verwachtten dat leerlingen die eerst creatieve les hadden gehad betere teksten zouden schrijven en dat zagen we ook in de eerste fase van die studie, maar niet in de tweede. En we vonden bijvoorbeeld dat leerlingen betere argumentatieve teksten schreven als ze eerst creatieve lessen volgden en daarna argumentatieve schrijflessen."
"Dat gold het sterkst voor leerlingen die schrijven leuk vinden en zichzelf als creatief beschouwen. Sowieso speelde motivatie een grote rol: gemotiveerde leerlingen schrijven langere teksten en schrijven beter en sneller."
"Ik denk dat je meer creatief zou moeten schrijven met leerlingen, liefst in combinatie met het lezen van zowel zakelijke als literaire teksten. Ik denk ook dat dat de houding in het onderwijs aan het veranderen is. Er zijn nieuwe kerndoelen voor de onderbouw geformuleerd waarin creatief taalgebruik genoemd wordt. Ik hoop dat het op den duur in het vak verankerd wordt en wordt doorgetrokken naar de bovenbouw."
"Ik denk dat creatief schrijven een mogelijkheid biedt om op een heel andere manier met tekst en taal bezig te zijn en dat het ook 'diep' lezen - het echt doorgronden en goed snappen van de tekst - bevordert. Bijvoorbeeld als je literaire teksten gebruikt als voorbeeld voor het schrijven van een tekst, of juist als je eerst creatief schrijft en daarna een literaire tekst leest."
"Tijdens de onderzoeken waren de meeste leerlingen - maar niet allemaal - enthousiast. Ik denk dat je door creatief schrijven de motivatie kunt versterken. Voor een docent is het leuk en nuttig om teksten van leerlingen te lezen, ze bieden een inkijkje in hoe ze over dingen denken. Misschien is die ene leerling helemaal niet goed in spelling, grammatica en het heel technische begrijpend lezen, maar kan hij of zij wel een fantastisch verhaal schrijven. Ik heb weleens een cursus poëzie gegeven: vooral lezen maar ook schrijven. Eén leerling zei daarna tegen me: 'Ik dacht zes jaar lang dat ik eigenlijk helemaal niet goed was in Nederlands. Maar dit kan ik wel'."
"Creatief schrijven kan ook bijdragen aan de persoonlijkheidsontwikkeling van leerlingen doordat ze hun gedachten, gevoelens en ideeën in verhalen kunnen uitdrukken. Die kant is ook belangrijk en blijft nu gewoon onderbelicht in het vak. En dat is echt ontzettend jammer. Het is goed dat dat aan het veranderen is."
17 januari 1974, Hengelo
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch