Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Een klimaatvriendelijke landbouw, verbetering van de waterkwaliteit, een gezonde bodem, meer en meer biodiverse natuur; op de ambities van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) zullen weinigen iets af te dingen hebben. Toch is de kans op onverdeeld positieve reacties klein als burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties vanaf dinsdag kunnen reageren op het ontwerp-NPLG dat minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) vorige maand presenteerde.
Aan de uitwerking van die ambities schort namelijk nog het een en ander. Van de concrete doelen in het programma zijn sommige nieuw en ambitieus, zoals 16.450 hectare aan extra natuurgebieden en ruim 180 duizend hectare 'agrarische natuur'. Maar andere zijn een herhaling van internationale verplichtingen (de waterkwaliteit voldoet in 2027 aan de wettelijke normen) of een afzwakking van eerdere doelen (halvering van de stikstofuitstoot in 2035 in plaats van 2030).
Het ministerie heeft de landelijke doelen uitgesplitst in opgaven per provincie, en de provincies hebben afgelopen zomer aangegeven hoe ze hun steentje willen bijdragen. Eind oktober stuurde het ministerie elke provincie een reactie. De algemene strekking: de plannen zijn niet concreet genoeg en provincies durven geen pijnlijke keuzes te maken. Volgens de provincies zijn concrete plannen onmogelijk zonder meer duidelijkheid en geld vanuit Den Haag.
Als voorzetje heeft het ministerie nu een aantal 'structurerende keuzes' geformuleerd, zoals het inrichten van overgangsgebieden rondom beschermde Natura 2000-gebieden en ruimte creëren voor het vasthouden, bergen en afvoeren van water. Daar zit vermoedelijk de meeste pijn. Uit een doorrekening blijkt namelijk dat de keuzes nagenoeg allemaal ten koste gaan van landbouwgrond en het verdienvermogen van boeren.
Toen minister Van der Wal anderhalf jaar geleden het startschot gaf voor de gebiedsplannen, was het idee nog dat die gepaard zouden gaan met regelingen voor boeren om zich uit te laten kopen, te verplaatsen of te verduurzamen. Tot nu toe is alleen de uitkoopregeling er gekomen, en gezien de val van het kabinet zullen de andere twee er voorlopig niet komen. Ook het Landbouwakkoord, dat het toekomstperspectief had moeten schetsen voor de sector, kwam er niet.
Daarmee wordt het lastig de indruk weg te nemen dat de gebiedsplannen voor de landbouwsector niets dan slecht nieuws betekenen. Voor het Rijk noch de provincies is het aantrekkelijk om de brenger te zijn van dat slechte nieuws.
Toen Van der Wal in december haar ontwerpprogramma presenteerde, kwamen de provincies met een nieuwe eis: niet zij, maar het Rijk moet het merendeel van de stikstofreductie voor zijn rekening nemen. De provincies lonken bovendien expliciet naar de formerende partijen. "De nieuwe kabinetsformatie biedt een kans om de samenwerking tussen Rijk en provincies met betrekking tot de opgaven voor het landelijk gebied te vernieuwen en te verbeteren", zei de Friese BBB-gedeputeerde Femke Wiersma namens haar collega's.
Ten slotte is er nog een geldprobleem. Om hun eigen plannen uit te voeren vroegen de provincies in totaal 58 miljard euro van het Rijk, terwijl er niet meer dan 16 miljard beschikbaar is. Toen het ministerie weigerde met meer geld over de brug te komen, dreigden Limburg en Overijssel hun medewerking te staken.
Ondertussen is de financiering van de gebiedsplannen sowieso op losse schroeven komen te staan, aangezien die uit het stikstoffonds van 24 miljard zou moeten komen. Na de val van het kabinet heeft de Eerste Kamer dat fonds controversieel verklaard, wat betekent dat het er niet zal komen voor het aantreden van een nieuw kabinet. Mocht dat nieuwe kabinet bestaan uit PVV, VVD, NSC en BBB, de partijen die nu met elkaar onderhandelen, dan komt het fonds er vermoedelijk helemaal niet. NSC is tegen een fonds, de BBB wil het stikstofbeleid omgooien en de PVV wil dat beleid en het fonds 'schrappen'.
Uiteindelijk zal een nieuw kabinet het definitieve besluit moeten nemen over de NPLG-plannen, bevestigt het ministerie. Het is niet ondenkbaar dat men dan opnieuw terug naar de tekentafel moet. Tijdens het eerste landbouwdebat in de nieuwe Tweede Kamer pleitten BBB en PVV vorige maand al voor het indrukken van de pauzeknop. Ook NSC-Kamerlid Harm Holman was sceptisch. "We moeten nog maar zien wat een nieuwe regering ervan vindt."
Source: Nu.nl economisch