In de eerste dagen van het nieuwe jaar vervolgde ieder zijn weg. Hier en in Oekraïne. Daar lagen de frontsoldaten te bevriezen in hun loopgraven. Ook de dichter Maksym Kryvtsov. Tot 7 januari. Toen sneuvelde hij. Meer dan dertig Oekraïense schrijvers gingen hem voor. Kryvtsov schreef de dag voor zijn dood nog een gedicht - over de dood. Een fragment:
Mijn hoofd rolt van boom tot boom
zoals tuimelkruid of een bal
Van mijn afgerukte armen
Zullen viooltjes ontkiemen in de lente
Toen ik vroeger de trench poets las uit de Eerste Wereldoorlog was ik ervan overtuigd dat zulke taferelen zich nooit meer zouden herhalen op onze met bloed doordrenkte Europese akkers. Wel dus.
In de eerste dagen van het nieuwe jaar verscheen Our Enemies Will Vanish, een boek van de uitstekende journalist en oorlogscorrespondent Yaroslav Trofimov. In een voorpublicatie beschrijft hij hoe het Witte Huis zich vanaf het begin liet intimideren door Vladimir Poetins nucleaire en andere dreigementen. Dat leidde ertoe dat op cruciale momenten militaire steun aan Oekraïne werd onthouden.
Zoals in de late zomer van 2022, voor Ruslands mobilisatie, toen de agressor op zijn zwakst was en zich nog niet diep ingegraven had op bezet gebied. Generaal Zaloezjni vroeg om 90 houwitsers en munitie om in de provincie Zaporizja door te breken naar de Zee van Azov. Het zou de Russische corridor naar de Krim doormidden klieven. Hij kreeg de wapens niet, schrijft Trofimov. Wel het advies om in het noorden aan te vallen, in gebied dat strategisch van minder belang was. ‘We moeten aanvallen waar het nodig is, niet waar we kunnen’, zei Zaloezjni volgens zijn secondanten. Tevergeefs.
Ik moest hieraan denken toen ik in The Wall Street Journal een huiveringwekkende reconstructie las over een peloton Oekraïense soldaten dat 12 augustus vorig jaar een heuvel moest veroveren bij Verbove, de plek waar Oekraïne na maanden een ‘bres’ sloeg in de eerste verdedigingslinie van de goed ingegraven Russen.
Vroeg in de ochtend, terwijl ze hun doel lopend benaderden langs een bomenrij in de akkers, hoorden ze drones boven zich. Plotseling begonnen de explosies. Bomen werden uiteengereten. Machinegeweren ratelden. Granaten ontploften. In korte tijd was de helft van de circa twintig man dood of gewond.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Russen riepen om hun overgave. Een zwaar bloedende militair, ‘Cannoli’, gooide granaten in hun richting en schreeuwde naar de gewonden dat ze zichzelf kruipend moesten terugtrekken. ‘We zijn zelf gewond en kunnen jullie niet dragen!’ Een van hen, ‘Taler’, bleef nog achter, met granaatscherven in zijn been, hiel en schouder. ‘Berdjansk’, die tot voor kort leraar was, lag vlakbij, dodelijk verwond.
Taler kon nauwelijks bewegen en dacht dat het voorbij was. Toen hoorde hij Oekraïens artillerievuur. Mijn laatste kans, dacht hij. Zes uur sleepte hij zich beetje bij beetje terug naar een Oekraïense loopgraaf. Bij een poging de volgende dag om de doden op te halen werd de hospik geraakt. Een mortiergranaat blies de helft van zijn hoofd van zijn romp.
In Vietnam vochten Amerikaanse mariniers zich soms dood om een heuvel te veroveren. Dit nooit meer, concludeerden de Amerikanen later over die oorlog. De doctrine van ‘overwhelming force’, met een cruciale rol voor het luchtwapen, zag het licht. Maar de Oekraïners moesten en moeten het nog steeds zonder doen. Dit dus toch weer.
In de eerste dagen van het nieuwe jaar blijft ook de Duitse kanselier Scholz zich strikt houden aan zijn zelfopgelegde ‘rode lijnen’ en stuurt niet de Taurus-langeafstandsraketten die de positie van Oekraïense frontsoldaten kunnen verbeteren.
Wie de politieke debatten in westerse landen volgt, wie de preoccupaties van onze media volgt, ziet ook in de eerste dagen van het nieuwe jaar dat we ons blijkbaar over van alles druk maken, maar niet meer over de oorlog die zo bepalend is voor onze toekomst op dit continent. Misschien zouden we beter moeten weten, nu in Europa weer dichters creperen in loopgraven?
Honderden mensen bewezen Kryvtsov de laatste eer afgelopen donderdag in het Sint-Michielsklooster in Kyiv. Velen droegen viooltjes.
Source: Volkskrant columns