Wat brengt 2024 in de economie? Draait de economie gesmeerd? Zit er zand in de motor? Of gaat het zelfs voor geen meter? De vooruitzichten zijn, door de bank genomen, bleekjes. Mét kans op rodere konen later in het jaar.
Na twee post-corona inhaaljaren viel de economische groei in 2023 sterk terug naar minder dan 1 procent. Dit jaar, verwacht het Centraal Planbureau (CPB), veert de groei weer op in de richting van het meerjarige gemiddelde van 1,5 procent. De consumptiegroei van de overheid en van huishoudens trekken de groei in 2024 sterker omhoog dan de investeringen en de export de groei omlaag duwen.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houdt een ‘conjunctuurklok’ bij, waarop valt af te lezen hoe het gaat met de conjunctuur in Nederland aan de hand van dertien indicatoren, variërend van de omzet in de uitzendbranche tot de faillissementen en de prijsontwikkeling van koophuizen. Tien van de dertien indicatoren presteren in december 2023 onder hun langjarige trend, meldt het CBS. En elf van de dertien ontwikkelden zich in de decemberklok de verkeerde kant op. We bevinden ons conjunctureel dus in de beroerde fase.
Beroerd? Het mag de beroerde fase van de conjunctuur zijn, heel slecht gaat het toch niet. De inflatie is inmiddels terug op normaal niveau en de werkloosheid is en blijft laag. Door een combinatie van overheidsmaatregelen en forse groei van de cao-lonen stijgt in 2024 de koopkracht van huishoudens weer, na twee jaren van achteruitgang.
En dan moet de opgaande fase van de conjunctuur dus nog beginnen. Want dat mag toch een zekerheid worden genoemd: ook al is niet elke piek even hoog, niet elk dal even diep, de economie gaat in de loop der jaren op en neer als op de golven van de zee. En als de economieboot nu bijna bij het golfdal is, kunnen we er staat op maken dat de opwaartse krachten zich snel zullen laten voelen.
Hoe? Het monetaire beleid zal daaraan ongetwijfeld bijdragen. De tijd van opeenvolgende renteverhogingen door de Europese Centrale Bank ligt al achter ons. Met de inflatie sterk omlaag (ook in de rest van Europa) begint dit jaar het stapsgewijs afbouwen van de rente. Dit duwt de economie de volgende golf op.
Risico’s zijn er uiteraard ook. Internationaal vooral als het gaat om oorlogen en handelsconflicten; nationaal kan een nieuw kabinet de economie schade gaan toebrengen. Maar gaat het dan ook echt goed met de economie? Ik vind van niet. Conjunctureel gaat het misschien best aardig; structureel niet. De kern van de zaak is dat de groei van de arbeidsproductiviteit – de waarde van de productie per gewerkt uur – nauwelijks meer stijgt. En dat is toch de bron van blijvende inkomensgroei – een opdrogende bron dus. Dit baart me zorgen.
Maar economische groei is toch passé? We moeten eerder krimpen dan groeien! Vanwege het klimaat, vanwege onze voetafdruk. Voor we in een groene hergebruikeconomie wonen, zeg ik graag terug, met een fatsoenlijke inkomensverdeling erbij, zijn we honderden miljarden aan investeringseuro’s verder. Dat kan alleen in theorie zonder economische groei. Wie wil er structureel inkomen inleveren voor vergroenen en verduurzamen? Te weinigen.
Hoe dat ook zij, 2024 begint economisch bleekjes maar krijgt in de loop van het jaar meer kleur op de wangen. Denk ik.
Frank Kalshoven is oprichter van De Argumentenfabriek en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl
Source: Volkskrant columns