Brief van een lezer over de laatste aflevering van onze podcast Met Groenteman in de kast. ‘Tot mijn ontzetting laat de interviewer Connie Palmen zes minuten losgaan op de auteur van de biografie over Ischa Meijer. Ze noemt haar ‘een lesbische vrouw die het lekker vond al die vrouwen te gaan opzoeken’, ‘een vrouw die niets begrijpt van vrouwen die van mannen houden’. ‘Ze begrijpt ook niets van heteroseksualiteit, van geilheid, volkomen nul.’ ‘Ik vind het een heel onaantrekkelijke biografie en een onaantrekkelijke vrouw.’
‘Natuurlijk, smaken verschillen’, concludeert de lezer. ‘Maar de uitspraak over seksuele geaardheid is discriminatie, en mag niet via een publiek medium gefaciliteerd en onweersproken gelaten worden.’
Ook auteur en biograaf Jolande Withuis beklaagde zich hierover in een ingezonden brief in de krant. ‘Het is alsof we Vandaag Inside horen. Als een van die heren dit zou uitkramen, zou iedereen op z’n achterste benen staan, maar voor Palmen rolt Gijs Groenteman de rode loper uit.’
Dat Groenteman in het geheel niet reageert op deze kwalificaties, klopt niet. Na Palmens filippica tegen de biografie van haar ex-geliefde Ischa Meijer zegt hij: ‘Een beetje kwaadaardigheid schuw jij ook niet.’ En dat wordt door Palmen volledig beaamd. ‘Dat dacht ik niet, zeker niet als ik kwaadaardigheid moet pareren.’
Hadden wij moeten ingrijpen en deze uitspraken moeten verwijderen? Daar hebben we achteraf over gesproken, maar uiteindelijk kwamen we tot de conclusie dat dat geen goed idee was. Gijs Groenteman maakt met zijn interviews diepgravende portretten. Daarbij moet je iemands kwaadaardige kanten niet wegpoetsen.
De uitspraken zeggen vooral iets over Palmen zelf, over haar behoefte om het beeld van haar geliefde te beschermen. Een biografie die dat beeld verstoort, moet worden beschadigd, met alle mogelijke verbale middelen. Dat is – wat je ook van de grove beledigingen vindt – een relevant gegeven. In literaire polemieken gaat het er bovendien vaker hard aan toe.
Palmen is van mening dat je alleen een goede biografie over Ischa Meijer kunt schrijven als je de heteroseksuele liefde hebt gevoeld. Dat is niet per definitie discriminatie. In de wereld van kunst en cultuur wordt vaker bepleit dat auteurs niet mogen schrijven over hoofdpersonen met een andere achtergrond, geslacht of seksuele oriëntatie.
Palmen beweert ook dat de biograaf haar archief niet heeft geraadpleegd. Volgens de biograaf zelf is dat regelrechte en aantoonbare onzin. Ook de uitspraak dat Palmen vele brieven van Meijer heeft, berust volgens haar niet op de werkelijkheid. Zulke onjuistheden zetten we in de krant graag recht, in een podcast is dat lastiger, maar we moeten hier wel over nadenken.
Had Groenteman meer tegengas moeten geven? Hij heeft een meegaande stijl van interviewen, dat is zijn kracht. Juist daardoor slaagt hij erin diep in iemands ziel door te dringen. Een harde confrontatie past daar niet bij. ‘Ik zit er niet om te discussiëren, maar om mensen te laten tonen hoe ze zijn’, zegt hij daar zelf over.
Niettemin vindt hij dat hij de uitspraken te makkelijk heeft laten passeren. ‘Ik had een aantekening moeten maken, mijn aanwezigheid moeten tonen, namens de luisteraar moeten zeggen dat haar woorden wel erg ver gingen. De reactie van de omgeving bepaalt vaak hoe uitspraken worden ervaren.’
Source: Volkskrant columns