Dinsdag was het exact een jaar geleden dat Mark Rutte namens de Nederlandse staat excuses maakte voor het slavernijverleden. De premier maakte daarbij duidelijk dat de excuses slechts een begin waren: een komma, geen punt. Die komma vormde dinsdagavond aanleiding voor een speciale uitzending van Khalid & Sophie, waarin aan tafel werd teruggeblikt op de excuses van Rutte. De timing kon niet beter, met een grote PVV die de excuses het liefst zo snel mogelijk weer intrekt.
Genoeg redenen voor een diepgravende ‘komma-uitzending’ dus, waarbij Khalid & Sophie de gebruikelijke kritiek alvast voor leek te willen zijn door op te nemen in Middelburg, een stad die ooit floreerde door inkomsten uit de slavenhandel. Rondom de verkiezingen lag de talkshow in toenemende mate onder vuur vanuit onderbuikend Nederland, omdat Khalid & Sophie vooral ‘de grachtengordel’ zou bedienen. Op het voorspelbare schaaltje van het populisme is alles wat ook maar de schijn van progressiviteit meetorst nu eenmaal steeds vaker ‘woke-gedoe’. De kritiek op zo’n ‘komma-uitzending’ kon je van tevoren dus wel uittekenen.
In de praktijk was de uitzending nobel, maar ook een tikkeltje moeizaam, vooral omdat er teleurstellend weinig werd gedaan met de Zeeuwse setting. De gesprekken met onder anderen oud-nieuwslezer Noraly Beyer, Linda Nooitmeer (voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden) en presentator Jörgen Raymann waren weliswaar invoelend, maar een écht diepgravend kringgesprek werd het zelden.
Uiteindelijk bleek een gesprek met een lokale VVD-fractievoorzitter uit Hoorn nog het meest symbolisch voor de ‘staat van de komma’ in de samenleving. In Hoorn had een ruime meerderheid in de gemeenteraad gestemd tégen excuses, omdat de stad op het gebied van bewustwording nog een lange weg te gaan had. Er was erkenning van het leed, maar voor excuses moest er eerst maar eens draagvlak gecreëerd worden. Nooitmeer pareerde dit alles door te stellen dat ‘vooroplopen soms óók heel goed kan zijn’.
Dat er op het gebied van bewustwording inderdaad nog een wereld te winnen valt, zagen we een paar uur later in – uiteraard – Vandaag Inside, waar alle nobele intenties als vanzelf verzuipen in de immer borrelende onderbuik. Wilfred Genee vroeg zich af of Khalid & Sophie überhaupt nog kijkers wilden met zo’n uitzending, terwijl Johan Derksen lachte om al ‘die Surinaamse mensen met dollartekens in de ogen’ die eventuele herstelbetalingen wel konden vergeten ‘nu Wilders weer tien zetels extra peilde’. Vond Derksen sowieso onzin trouwens, herstelbetalingen, want dat geld zou toch ‘allemaal naar Paramaribo gaan’. En het nog te bouwen Nationaal Slavernijmuseum? Dat vond tafelgast Albert Verlinde toch maar raar. In Suriname en de Verenigde Staten was het logisch, maar waarom hier? Wat gaan we hier dan vertellen?
De komma-uitzending van Khalid & Sophie was misschien niet helemaal geslaagd, maar de noodzaak om dit soort uitzendingen te maken, blijft nog wel even.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden