In november 1992 won Bill Clinton de verkiezingen van de zittende president George Bush sr. met de fameuze slogan It’s the economy, stupid (‘het is de economie, stommerd’). Hij concentreerde zich op de economische neergang in de VS van dat moment, terwijl Bush zich op de borst sloeg met de successen van het buitenlands beleid, zoals het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de bevrijding van Koeweit in de gewonnen eerste Golfoorlog.
Clinton won, hetgeen andere politieke leiders zoals Tony Blair en Wim Kok inspireerde ook de economie als speerpunt te nemen voor hun campagnes. Op het door Reagan en Thatcher neergelegde neoliberale model werd de Derde Weg geënt, waarbij economische groei en voorspoed de eerste prioriteit was. Uiteindelijk draait alles om de portemonnee.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Maar nu lijkt de economie er niet meer toe te doen bij verkiezingen. Hoewel Nederland een van de ‘rijkste, gelukkigste en gezondste landen’ in de wereld is, werd de zittende coalitie weggevaagd in een campagne waarin het juist draaide om immigratie, stikstof en schandalen rond de toeslagen en de aardgaswinning. Misschien is dat nog verklaarbaar door het feit dat het land na dertien jaar een keer klaar was met Rutte en de VVD.
Opvallender is dat de huidige Amerikaanse president Joe Biden volgend jaar het onderspit dreigt te delven tegen een opponent die er in het verleden een zootje van heeft gemaakt, terwijl de Amerikaanse economie op dit moment als een tierelier draait.
In het derde kwartaal van 2023 groeide de Amerikaanse economie met 4,9 procent op jaarbasis. De inflatie is onder controle gebracht zonder dat de groei stagneerde en de werkloosheid opliep. Ook de huizenmarkt is niet ingestort ondanks het feit dat de hypotheekrente inmiddels is gestegen tot boven de 8 procent.
Gesproken wordt wel van Taylornomics, waarbij het internationale succes van superster Taylor Swift model staat voor die economie. Taylor Swift droeg volgens berekeningen alleen al 5,7 miljard dollar (5 miljard euro) bij aan het bbp. Behalve de kaartverkoop en streams vallen daar ook de extra horeca-omzet, hotelovernachtingen, taxi-uitgaven en merchandising onder, die samenhangen met haar wereldtour. Ook de tournee van zangeres Beyoncé en het succes van de film Barbie hebben tot een stijgende vraag naar goederen en diensten geleid.
De hele lage werkloosheid leidt ook tot een stijging van de lonen. Hierbij neemt tegelijkertijd de ongelijkheid iets af - de lonen van de lagere inkomensgroepen stijgen sneller dan die van de hoogste - en is het ondernemersbeleid gunstig. Liefst zes van de tien startende bedrijven in de VS groeien uit tot een gezonde volwassen onderneming. In Nederland is dat maar twee van de tien en in Duitsland drie van de tien.
Maar het straalt niet af op Joe Biden. Hij blijft een oude zielige man. Hoe goed zijn beleid ook is, hij komt niet van zijn imago van loser af. En daarom willen de Amerikanen de kordater ogende charlatan weer terug.
It’s the sleaze, stupid (‘het is de viezigheid, stommerd’).
Source: Volkskrant columns