Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Deze week: veiligheidsinstructies.
Wederom zit Philips in de problemen door een apparaat tegen slaapapneu. Eerder werd de eerste DreamStation teruggeroepen, toen bleek dat afgebrokkelde stukjes isolatieschuim in de beademingsbuis terecht kunnen komen. En recentelijk liet de Amerikaanse gezondheidsautoriteit FDA weten dat er meldingen zijn binnengekomen dat een nieuwe versie van het apparaat, de DreamStation 2, oververhit kan raken. Niet best voor het imago, maar ik wantrouw überhaupt elk apparaat waarvan de naam een geinige woordspeling is.
Volgens Philips kunnen de apparaten gewoon blijven worden gebruikt, zolang de veiligheidsinstructies maar goed worden opgevolgd. Die veiligheidsinstructies heb ik er dus maar even bij gepakt. Negen (9!) pagina’s. En dan moet de eigenlijke gebruiksinstructie – een kloeke 53 pagina’s – nog beginnen. Het is ook niet heel duidelijke of enerverende bladzijdevulling. Sterker nog, als dat slaapapneu-apparaat mensen niet in slaap krijgt, dan de handleiding wel.
Goed, we hebben het hier niet over een broodrooster – als het misgaat heb je geen verbrand sneetje casino, maar verbrande longen. Maar negen pagina’s aan veiligheidsinstructies is gewoon erg veel. Dat gaan mensen overslaan. Natuurlijk ook gewoon doordat het bij veiligheidsinstructies doorgaans vooral een stevig staaltje juridisch dichtzetten betreft. Je weet bij voorbaat al: dit lees ik niet voor mijn eigen veiligheid, maar voor de juridische veiligheid van het bedrijf. Werkelijk alles wat er maar zóú kúnnen gebeuren staat erin. Waardoor het overdreven en irrelevant voelt en de motivatie afneemt om ze te lezen. En ook: datgene dat je wel net even moet weten, komt niet meer duidelijk naar voren, dat verzuipt tussen al het andere.
Overigens, of het nu is door het juridisch dichttimmeren of door het feit dat dit apparaat alleen maar op recept verkrijgbaar is: uit de veiligheidsinstructies rijst ook wel het beeld op van een nogal gevoelig machientje. Het mag niet in de zon staan (want oververhitting), het water in het reservoir moet precies op niveau, alle snoeren altijd recht. Als de DreamStation een levensgezel zou zijn, zou-ie de kwalificatie ‘high maintenance’ krijgen.
De beste manier om de juridische aansprakelijkheid in geval van problemen van je af te kunnen werpen is een flinke lijst veiligheidsinstructies en juridische disclaimers. De beste manier om problemen te voorkomen is een apparaat waarmee je zo min mogelijk fout kunt doen en waar dus minder veiligheidsinstructies bij hoeven. En dan voor het overige een korte maar duidelijke lijst veiligheidsinstructies en een heldere, beknopte handleiding. Waarbij je die veiligheidsinstructies misschien ook maar het best op het apparaat zelf kan aanbrengen, op de onderdelen waar de waarschuwingen betrekking op hebben.
Als. Als gebruikers de instructies opvolgen is het apparaat veilig. Maar de vraag is dus: doen ze dat? En ligt dat aan de gebruikers of aan de instructies en het ontwerp?
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper. Hij doet onderzoek naar, onderwijst in en communiceert over (gebruiksgericht) ontwerpen. @jaspervankuijk@mastodon.social
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden