Terwijl in Nederland de vraag is of herten in kampen gehouden mogen worden, dreigt elders in Europa een nieuwe bio-industrie te ontstaan.
Er gaan dagen voorbij waarop je niet een inktvis ziet kruipen door een glazen voorwerp dat nog het meest lijkt op een menselijk hart. In de Amersfoortse Kunsthal Kade konden bezoekers het afgelopen maanden zien: hoe gracieus het glazige weekdier zijn lange armen door de tunnels en holtes van het transparante glaswerk wurmde en met elke vezel leek af te tasten. Hogere kunst, de betoverende video (Haemocyanin getiteld) was niet voor niets de installatie van een kunstenaar, de Finse Tuomas A. Laitinen.
Als je niet beter wist, zou je zeggen dat de achtarmige ballerina lol had in dit ballet en blij was met de nieuwe speeltuin op de bodem van een aquarium.
Het doet denken aan die Netflix-documentaire My Octopus Teacher, de veelbekroonde film over zeeduiker Craig, die na een burn-out elke dag gaat duiken in een koude baai in Zuid-Afrika en daar dikke maatjes wordt met een octopus. De twee treffen elkaar dagelijks in het kelpwoud, zowel Craig als de kijker leert de vis steeds beter kennen. Emoties, humor, intelligentie en een wonderbaarlijke veerkracht (na een aanval door haaien) lijken tot de eigenschappen van het dier te horen. Als je niet beter weet.
Want wat weten we eigenlijk van octopussen? Verrassend weinig. Velen zullen de dieren vooral kennen als gefrituurde ringetjes van rubber – na bovenstaande beelden heb je met een béétje weekhartige inborst gegeten en gedronken.
Terwijl in Nederland de vraag is of herten in kampen gehouden mogen worden (ja, zegt minister Adema; nee, zeiden experts dierenethiek in de Volkskrant), dreigt elders in Europa een nieuwe bio-industrie waarin dieren genadeloos worden geofferd. Nu de vraag in de VS en Japan naar inktvis is toegenomen, daalden de aantallen wilde octopussen. Een Spaans visbedrijf onderzoekt daarom de mogelijkheden voor een grootschalige ‘octopusboerderij’, waar jaarlijks een miljoen octopussen in netkooien in zee of tanks op het land worden gehouden.
Actiegroepen keren zich hiertegen. Octopussen leven solitair in het donker, op een ‘boerderij’ zullen ze met duizenden bij elkaar worden geperst, onder constant licht. Dat kan leiden tot kannibalisme. De dieren zullen gedood worden in vriesbakken, ‘een langzame, stressvolle dood’, volgens studies. Alternatieven zijn doodknuppelen (het vlees wordt er malser van) of het insnijden van de hersenen.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Niet dat elk harinkje liefdevol met fluwelen handschoenen uit het water wordt gevist, met een zacht doekje gedrenkt in chloroform wordt bedwelmd om daarna héél voorzichtig een beetje dood gemaakt te worden (vissers laten ze doodgewoon stikken, als ze al niet half levend worden gefileerd). Toch keren ook wetenschappers zich tegen deze nieuwe bio-industrie op het water. Al was het maar omdat vaststaat dat de ongewervelde octopus pijn kan lijden. Net zoveel als (gewervelde) zoogdieren, constateerden onderzoekers in 2021.
De Britse filosoof Jonathan Birch, universitair hoofddocent aan de London School of Economics, vond meer dan driehonderd wetenschappelijke studies die pijn en plezier constateerden bij octopussen. Pas twee jaar geleden ontdekten wetenschappers dat rif-octopussen een opvallend groot brein hebben, vergeleken met bijvoorbeeld de Europese octopus. Vandaar hun cognitieve vaardigheden. Ze zijn zo intelligent als een kat of hond, en gaan – ondanks hun solitaire bestaan – samen met andere vissen op jacht.
Een octopus heeft acht armen en drie harten. De mens moet het doen met één hart en twee armen. Net genoeg om de octopus te omarmen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden