Een ontluisterende reportage van Follow the Money over belangenverstrengeling, graaigedrag en vriendjespolitiek in de jeugdzorg. De noodlijdende ggz- en jeugdzorgorganisatie Vigo Groep verwacht over 2023 een verlies van minimaal 8,7 miljoen euro, maar betaalde zeker 6,4 miljoen euro aan twee bedrijven van een bestuursadviseur en trouwe vriend van de bestuursvoorzitter.
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Op de werkvloer spelen ernstige problemen met werkdruk en verzuim en is de zorg op sommige locaties volgens de Inspectiedienst Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onder de maat. Medewerkers – anoniem uit angst voor hun baan – vertellen Follow the Money dat het inspectierapport de ernst van de situatie nog onderschat. ‘Er zijn groepen waar niet eens een gedragswetenschapper aan is verbonden, of een psychiater.’
Follow the Money spreekt met moeder Annemiek, die in wanhoop moet toezien dat haar getroebleerde 16-jarige dochter Marin naar de gesloten instelling van Vigo-dochter Pactum in Zetten moet. Ze wordt als crimineel achter dikke gevangenisdeuren gezet, schrijft Follow the Money. Ze is in een houdgreep genomen, tegen de grond gewerkt en is getuige van grof geweld en zelfbeschadiging; ze zit tussen kinderen met heftige problematiek.
Als ze een recept voor adhd-medicatie nodig heeft, is er niemand die het kan voorschrijven. Drugs zijn echter wel voorhanden. ‘Met een nieuw netwerk van probleemjongeren en de eerste ervaringen met illegale pillen achter de rug’ komt Marin thuis, labieler, onhandelbaarder en nog meer beschadigd dan dat ze Pactum inging. Ze loopt na 2 weken thuis weg en wordt na weken door de politie aangetroffen in een drugspand waar ook prostitutie plaatsvindt.
De bestuurlijke top van een noodlijdende Vigo Groep, een zorginstelling op het gebied van jeugdzorg en ggz, trakteert zichzelf intussen op een luxe verblijf op Ibiza bij wijze van heisessie. Yoga bij het zwembad, haute cuisine. Want de creatieve kracht aan ideeën die zo’n workation oplevert is onovertroffen.
De toekomst is e-health, ook in de jeugdzorg, is zo’n verbluffend inzicht dat tijdens het pimpelen bij de ondergaande zon opborrelt. ‘Een cliënt in de gesloten jeugdzorg zou in de toekomst bijvoorbeeld met een ‘avatar’ kunnen praten, oppert een manager. Achter de avatar kunnen diverse mensen zitten zonder dat de jongere dat merkt, redeneert een ander. Zo kunnen zelfs mbo’ers en ouderen ingezet worden om jongeren digitaal aandacht te geven, is de gedachte.’
Je vraagt je soms af hoe het kan dat het niveau van onbenul bij topmanagers in de semipublieke sector, die geregeld uitstekend en kostbaar zijn opgeleid, met een mba-papiertje government and corporate governance op zak, zo schokkend hoog kan zijn. Ook het gebrek aan ethisch besef is laakbaar. Het ondernemertje spelen, risico lopen met publiek geld.
Men zou liever jongeren die in Pactum terechtkomen en hun overspannen begeleiders een verblijf op Ibiza gunnen. Ontspannen in de zon en de natuur. Een keer eindeloos de nacht wegdansen. Zou dat kwetsbare, overspannen en getraumatiseerde jeugd niet beter doen dan hen opsluiten?
Het doet eigenlijk denken aan het idyllische beeld dat Jolande uit Beijerse, hoogleraar Justitiële Jeugdinterventies aan de Erasmus Universiteit, schiep bij haar oratie over de Spaanse zorg voor jeugdcriminelen. De zwaarstbeveiligde jeugdgevangenis in Spanje beschikte over een schooltje, sportvelden, een moestuin, een café, een koffiebarretje, uitbundig versierde muren en een zwembad dat uitnodigend lag te blikkeren in de zon. Een plek waar kinderen hun tijd sportend, kokend, schilderend en musicerend doorbrengen.
In Nederland stoppen we jeugdcriminelen samen met niet-criminele, kwetsbare jongeren in jeugdgevangenissen waar geweld structureel is. Dat kost minstens zoveel als de Spaanse zon.
Ondanks het miljoenenverlies van de Vigo Groep en de deplorabele omstandigheden in Pactum is in de bedrijven van bestuursadviseur Nieuwerth 6,4 miljoen gestoken. Onder meer in GZ-Plein, een website waar mensen ‘online aan hun mentale gezondheid kunnen werken’.
Een website vol ‘luchtige psychologie’ die vrouwenbladen al sinds mensenheugenis, zonder een cent overheidsgeld, publiceren. Stukjes als: ‘Genoeg bewegen tijdens de feestdagen? Maak een beweegmenu!’, of: ‘Waarom er niets mis met je is als je het moederschap niet altijd leuk vindt’. Podcasts als ‘hoe je opvoedstress kunt verminderen’. Ook kun je online cursussen volgen: mindfulness, piekeren, yoga. Op YouTube en Instagram vind je dit soort ‘hulp’ eindeloos. Miljoenen influencers geven gratis yoga, fitness, spuien tegelwijsheden en moederlijk advies als ‘stop met roken’.
De enige die over het verhaal van Follow the Money Kamervragen stelde, was GroenLinks-PvdA Kamerlid Lisa Westerveld.
In 2023 bood de koning excuses aan voor het slavernijverleden en wist taalwonder ChatGPT binnen één jaar honderden miljoenen gebruikers aan zich te binden. Finland trad toe tot de Navo. Turkije en Syrië werden getroffen door aardbevingen, Hamas en Israël raakten in oorlog. Nieuwkomer BBB werd de grootste in alle provincies, het kabinet viel over een asielcrisis - waarna de PVV won. Met Barbie maakte Greta Gerwig als eerste vrouwelijke regisseur een film die meer dan 1 miljard dollar opbracht. Jenni Hermoso rekende af met seksisme (‘De kus’) in het Spaanse voetbal. Europa ging deze zomer gebukt onder extreem weer. En Donald Trump werd de eerste Amerikaanse president van wie een mugshot is genomen.
De wereld staat nooit stil, maar heeft dit jaar iets u zó geraakt, dat u daardoor van mening bent veranderd? Welk standpunt heeft u verlaten, welk nieuw perspectief heeft u verrijkt? Laat ons weten waarover u radicaal van opvatting bent veranderd en door welke nieuwsgebeurtenis dat is veroorzaakt.
Stuur uw bijdrage (max. 200 woorden) voor 19 december naar brieven@volkskrant.nl. Een selectie zal in de laatste week van het jaar worden gepubliceerd.
Source: Volkskrant columns