De kiezer heeft gesproken. Er is geteld en de 150 zetels voor de komende periode zijn toegewezen. Soms kunnen wiskunde en statistiek enorm ingewikkeld zijn, maar soms ook totaal niet. Ook eenvoudige zaken moeten soms herhaald worden. Zo is 37 niet meer dan de helft van 150. De huidige coalitiepartijen hebben nog steeds meer zetels dan de PVV. Het is prima om de winnaars het voortouw te geven in de formatie, maar ze hebben geen exclusief recht tot formeren.
Het is dan ook wat curieus dat Dilan Yesilgöz het argument ‘we zijn tien zetels gekrompen’ gebruikt om niet te willen regeren. Als iedereen zo redeneert, wordt het land onbestuurbaar. Stel, er waren voor de verkiezingen drie partijen met elk vijftig zetels. Bij de verkiezingen snoept een nieuwe, vierde partij van elke partij tien zetels af en komt met dertig leden de Kamer in, terwijl de drie oude partijen er elk veertig overhouden. Zouden die alle drie redeneren als Yesilgöz, dan zou er geen meerderheidskabinet mogelijk zijn. Er zijn politieke argumenten om de PVV uit te willen sluiten, maar dit rekenkundige argument is niet valide.
De afgelopen weken hebben (rechtse) media – De Telegraaf vanzelfsprekend voorop – kritiek geuit op Frans Timmermans: slechts 46 procent van de GL-PvdA-stemmers stemde op hem, en dat zou bewijs zijn van zijn impopulariteit. Ook dit is een rekenkundige gedachtekronkel en je kunt het argument ook omdraaien: GL/PvdA-stemmers hebben in meerderheid een bewuste keuze gemaakt op een bepaalde kandidaat, terwijl stemmers op bijvoorbeeld PVV, NSC en VVD in overgrote meerderheid gewoon het bovenste vakje hebben ingekleurd.
Dit keer hebben 17 kandidaten minstens honderdduizend stemmen per persoon behaald. Dit zijn de 13 lijsttrekkers van de grootste partijen, GroenLinksers Esmah Lahlah, Jesse Klaver en Lisa Westerveld en PVV’er Fleur Agema. GL-PvdA is dus viermaal vertegenwoordigd in de top-17, net zo veel als PVV, NSC en BBB samen.
Er komen ook 22 personen in de Kamer die elk nog geen duizend stemmen hebben gekregen: drie NSC’ers en maar liefst 19 PVV’ers. Het vereist flink wat creativiteit bij De Telegraaf om dit alles te framen als iets negatiefs over die GL-PvdA.
Als het op zulke simpele rekenkundige gebieden al fout gaat, is het wellicht niet verwonderlijk dat zaken als onzekerheidsmarges bij peilingen te ingewikkeld zijn voor politiek en media. Wetenschappelijk onderzoek dat daags na de verkiezingen is gepubliceerd, onderstreept het belang hiervan. Het verbieden van peilingen – zoals in Frankrijk – lijkt me struisvogelpolitiek, maar hopelijk kunnen de politieke duiders, als ze weer eens voor een dichte fractiedeur staan te wachten op brekend nieuws, tijdens het wachten zich wat bijscholen op dit gebied.
Maar goed, misschien moet u mijn duiding van de politieke situatie niet te serieus nemen. De vaste wetenschapper/columnist van De Telegraaf beweerde dat de formatie eenvoudig zou zijn – en we zien allemaal hoe ver hij ernaast zat.
Voor de zekerheid zal ik me onthouden van het doen van voorspellingen over de uitkomst van de verkiezingen van deze maand – de Top 2000 – en het simpelweg houden bij de hoop dat Queen gewoon weer op 1 staat.
Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Source: Volkskrant columns