Eerlijk zeggen: toen jij de laatste keer een laptop kocht, heb je toen gelet op de wifi die erin zat? Het is, zeker onder het tweakerspubliek, vanzelfsprekend om de keuze voor een computer af te laten hangen van dingen als de processor, het werkgeheugen en de grootte van de ssd. Maar 'wifi', dus in feite de draadloosnetwerkkaart, is een specificatie waar veel minder mensen kaas van gegeten hebben.
In dit artikel kijken we naar twee dingen. Het eerste: stel, je koopt een nieuwe laptop, kies je dan voor Wi-Fi 5, 6 of 6E? En het tweede en interessantste deel van het artikel onderzoekt in hoeverre de implementatie van de fabrikant invloed heeft op de snelheid. Oftewel: we gaan met behulp van onze wifikooi testen of er verschil tussen laptops zit en vooral of er verschil zit tussen laptops met dezelfde netwerkkaart. Uiteindelijk willen we de wifiprestaties van iedere laptop die ons testlab binnenkomt, testen, maar daar moeten we wel een degelijke methode voor hebben. In dit artikel bespreek ik de eerste stappen voor de ontwikkeling van die testmethode.
Als je een laptop aanschaft, staat er vaak niet precies op wat voor draadloosnetwerkkaart erin zit. Dat is niet zo vreemd: hetzelfde gebeurt bijvoorbeeld ook met de opslag. Een fabrikant zal een laptop voorzien van een ssd van bijvoorbeeld 1TB, maar specificeert niet of dat een Samsung of SK hynix is en vaak ook niet welke PCIe-standaard hij ondersteunt.
Hetzelfde gebeurt bij draadloosnetwerkkaarten. Je ziet welke wifistandaard de netwerkkaart maximaal ondersteunt, maar niet het merk. Ik laat het merk nog even in het midden en kijk naar die verschillende wifistandaarden. Wat zijn de verschillen en wat heb je nodig?
In het verleden heb ik al eens een uitgebreid artikel gepubliceerd over de werking van wifi, dus als je de diepte in wil gaan, kun je dat nalezen, maar voor dit artikel houd ik het iets oppervlakkiger. Om te beginnen met wat de fabrikanten wel specificeren: de wifistandaard die een draadloosnetwerkkaart ondersteunt. Je kunt op dit moment laptops met Wi-Fi 5, 6, 6E en als je goed zoekt, zelfs met Wi-Fi 7 krijgen. Welke moet je kiezen?
Ondertussen alweer tien jaar geleden, in 2013, kwamen de eerste routers, laptops en smartphones met Wi-Fi 5-ondersteuning, toen nog 802.11ac genoemd, op de markt. Wi-Fi 5 definieerde net als zijn voorganger draadloze gegevensoverdrachten op de 2,4- en 5GHz-band, maar kon op de 5GHz-frequentie veel hogere snelheden halen. Bij gebruik van twee antennes kwam Wi-Fi 4, ofwel 802.11n, tot maximaal 300Mbit/s, terwijl Wi-Fi 5 wel 1733Mbit/s kon halen. Dat zijn ook de getallen waar fabrikanten toen groots mee adverteerden. Die hogere snelheid werd gehaald door complexere modulatie te gebruiken en de kanaalbreedte op te schroeven tot maximaal 160MHz. De focus bij Wi-Fi 5 lag dus op de snelheid, maar die snelheid werd alleen op het 5GHz-spectrum gehaald. Op de 2,4GHz-band was er geen vernieuwing en zat je op dezelfde snelheid als bij 802.11n.
Het Wi-Fi 6-protocol bracht wel verandering voor de 2,4GHz-band, waarbij je met twee antennes nu maximaal 587Mbit/s kunt halen en op de 5GHz-band zelfs 2400Mbit/s. De kanaalbreedtes bleven hetzelfde, maar onder andere door complexere modulatie ging de snelheid omhoog en daarnaast werd het protocol efficiënter. Wi-Fi 6E, tot slot, is geen nieuw protocol, maar een uitbreiding van de Wi-Fi 6-standaard naar het 6GHz-frequentiespectrum.
Bij Wi-Fi 7 gaan de snelheden weer flink omhoog en kun je met twee antennes maximaal 5,75Gbit/s halen. Er zijn al wel wat Wi-Fi 7-routers- en netwerkkaarten beschikbaar, maar dat is vooralsnog duur en exotisch spul. In dit artikel ligt de focus op Wi-Fi 6(E)-netwerkkaarten. Als je meer over Wi-Fi 7 wilt weten, kun je dat vinden in dit artikel; enkele benchmarks hebben we ook al gedraaid.
Tot nu toe gaat het in dit artikel steeds over de snelheid van iedere wifigeneratie en je vraagt je misschien af waarom de 1733Mbit/s van Wi-Fi 5 niet goed genoeg was. De gemiddelde Nederlandse internetverbinding is een megabit of honderd, dus je hebt nogal wat speelruimte, zo lijkt het. Dus hoe zit dat?
Om te beginnen zijn de genoemde snelheden steeds het maximum dat je kunt halen bij het gebruik van twee antennes. Laptops maken tegenwoordig meestal gebruik van wifikaarten met twee antennes (2x2), maar in sommige goedkope laptops kom je ook wel 1x1-netwerkkaarten tegen, waarvan het theoretische maximum dus half zo hoog ligt, en als ze ook niet de maximale kanaalbreedte van 160MHz ondersteunen, heb je nog maar een kwart ervan over, oftewel 433Mbit/s.
Daarnaast zijn alle hierboven genoemde snelheden, maximale snelheden. Je besturingssysteem zal een dergelijke verbindingssnelheid aangeven als je vlak bij de wifirouter staat en je geen last hebt van stoorzenders, zoals de wifiapparatuur van buren. In de praktijk bivakkeer je niet naast de wifirouter, maar een stukje verderop, waardoor de snelheid afneemt en storen je magnetron en de wifiapparatuur van de buren ook je verbinding, waardoor de snelheid nog verder afneemt. En ook al heb je geen buren en sta je vlak naast de wifirouter, dan nog zul je door overhead in het wifiprotocol niet meer dan een procent of zeventig van de geadverteerde snelheid halen.
Tot slot is de kans groot dat je niet in je eentje op je draadloze netwerk zit. Je zult de airtime van je laptop moeten delen met je smartphone, smarthome en de apparatuur van je huisgenoten. Buiten trucjes als mu-mimo gerekend, zal je wifirouter naar al die apparaten om beurten data versturen of data ontvangen. Wifi is half duplex, dus ontvangen en zenden kan niet tegelijk. Werken alle apparaten in het netwerk op Wi-Fi 6? Dat is mooi, want dat is het efficiëntste protocol op dit moment. Maar stel dat er een apparaat tussen zit dat nog op een oudere, minder efficiënte wifistandaard werkt, dan zal dat apparaat relatief veel airtime innemen en dat gaat ten koste van de snelheid van de andere draadloos verbonden apparaten in het netwerk.
Koop je een nieuwe laptop, dan is een Wi-Fi 6-netwerkkaart dus wel een aanrader. Het protocol is efficiënter, waardoor je meer bruikbare snelheid overhoudt als je verder bij de wifirouter vandaan staat. Zeker op 2,4GHz is er een groot verschil, want Wi-Fi 5 is op die frequentie eigenlijk hetzelfde als Wi-Fi 4. Daarnaast neemt Wi-Fi 5-apparatuur meer airtime in beslag dan apparaten met Wi-Fi 6. Zelfs als je nog een Wi-Fi 5-router hebt staan, is het een goed idee om een laptop met Wi-Fi 6 aan te schaffen, want Wi-Fi 5-routers hebben niet het eeuwige leven.
Een Wi-Fi 6E-netwerkkaart is wat mij betreft dan weer niet noodzakelijk. Die standaard is niets meer dan een uitbreiding naar de 6GHz-frequentie. Storen je buren veel op je wifiverbinding, dan is 6GHz aantrekkelijk, want die frequentieruimte is nog niet populair. Het signaal reikt wel wat minder ver dan 5GHz.
Source: Tweakers.net