In de glasvezelmarkt zijn opengestelde netwerken doodnormaal. Er zijn meerdere grote bedrijven in Nederland die een landelijk glasvezelnetwerk uitrollen, maar er zijn veel meer virtuele providers waar je dat abonnement dan kan afsluiten. Voor de kabel geldt dit niet. Als je internet wil op Ziggo's netwerk, dan kan je alleen bij VodafoneZiggo aankloppen. De ACM wilde dit vijf jaar geleden anders, met een flink onderzoek, een officieel besluit en rechtszaken vanuit KPN en Ziggo tot gevolg. Het besluit werd toen teruggedraaid, maar in de jaren daarna gaf de ACM aan de markt nogmaals te onderzoeken. Op zaterdag 8 juli gaf de toezichthouder een ander signaal dan voorheen: er is nu 'voldoende concurrentie' op de markt voor snel internet.
In de glasvezelmarkt zijn opengestelde netwerken doodnormaal. Er zijn meerdere grote bedrijven in Nederland die een landelijk glasvezelnetwerk uitrollen, maar er zijn veel meer virtuele providers waar je dat abonnement dan kan afsluiten. Voor de kabel geldt dit niet. Als je internet wil op Ziggo's netwerk, dan kan je alleen bij VodafoneZiggo aankloppen. De ACM wilde dit vijf jaar geleden anders, met een flink onderzoek, een officieel besluit en rechtszaken vanuit KPN en Ziggo tot gevolg. Het besluit werd toen teruggedraaid, maar in de jaren daarna gaf de ACM aan de markt nogmaals te onderzoeken. Op zaterdag 8 juli gaf de toezichthouder een ander signaal dan voorheen: er is nu 'voldoende concurrentie' op de markt voor snel internet.Wat houdt dit besluit in en wat zijn hier de gevolgen van? Waarom moet glasvezel in de praktijk open zijn, maar coax niet? En waarom zegt de ACM dat de huidige situatie prima is, terwijl de toezichthouder recent strijd voerde om de markt te veranderen? Het is belangrijk om eerst te benoemen dat het onderzoek van de ACM een analyse is van de concurrentiesituatie tot en met 2028. De vraag is dus niet alleen of er nu voldoende concurrentie is, maar ook of die concurrentie op relatief korte termijn er wel zal zijn.
De ACM kwam tot zijn besluit na onderzoek van de vastinternetmarkt, waarbij dit artikel inzoomt op de drie belangrijkste markten: regio's met glasvezel, coax en koper, regio's met alleen coax en koper, en regio's met alleen koper. Bij elke markt onderzocht de toezichthouder of er genoeg concurrentie is. Bij de markten waar glasvezel actief is, is het oordeel vrij eenvoudig. De drie grote glasvezelaansluiters, KPN, T-Mobile, Delta en hun partners, sluiten namelijk 'open' netwerken aan. Virtuele providers kunnen hierbij wholesaletoegang krijgen tot dat netwerk en hier hun eigen abonnementen op aanbieden. Deze situatie is vergelijkbaar met virtuele providers zoals Youfone en Simpel die de mobiele netwerken van KPN, Vodafone of T-Mobile gebruiken om daar diensten op aan te bieden.
KPN is op de glasvezelmarkt veruit de grootste partij. In augustus vorig jaar sprak KPN af de wholesaletarieven tot vijftig procent te verlagen, om zo de concurrentie voor de virtuele providers te stimuleren. Tegelijkertijd houdt KPN met deze tarieven genoeg geld over om te kunnen investeren in het netwerk. KPN maakte deze afspraak niet per se vrijwillig; de ACM kondigde aan de glasvezelmarkt en specifiek KPN's gedrag te onderzoeken en sprak over regulering. KPN stelde daarop de tarieven te verlagen, na wat onderhandelen werden verder verlaagde tarieven in augustus vorig jaar door de ACM bindend verklaard. Tot 2030 is KPN daardoor beperkt in wat het aan wholesaletarieven kan vragen aan virtuele providers, waardoor deze glasvezelmarkt concurrerend is, waarmee volgens ACM ook dit deel van de 'snelvastinternetmarkt' concurrerend is.
Er zijn tweakers die stellen dat coax geen 'snel internet' is, vanwege de relatief langzame uploadsnelheid ten opzichte van glasvezel. Naar de uploadsnelheid heeft de ACM niet gekeken, alleen naar de downloadsnelheid. Alles boven 200Mbit/s is onderdeel van de snelinternetmarkt, of dat nou via de kabel gaat of met glasvezel.
Naast KPN en Glaspoort zijn er ook aanbieders als Delta Fiber en T-Mobile-aansluiter Open Dutch Fiber die glasvezelnetwerken aanleggen in Nederland. Deze partijen bieden volgens de ACM vergelijkbare voorwaarden en tarieven aan virtuele providers als KPN. Waar glasvezel ligt, kunnen (virtuele) providers dus voldoende concurreren, concludeert de ACM. Deze glasvezelmarkt is overigens de grootste van de drie markten, met zo'n 5,24 miljoen aansluitingen. Het gaat hier niet om het aantal klanten dat daadwerkelijk een glasvezelabonnement heeft; ook huizen die een koper- of kabelabonnement hebben, maar wel een glasvezelabonnement kunnen afnemen, worden hierbij opgeteld.
In de markt waar er alleen KPN-koper is, vaak in buitengebieden, ziet de toezichthouder ook geen grote problemen. KPN is immers van plan om de komende jaren vrijwel heel Nederland te verglazen. 'De concurrentiesituatie op deze markt zal daarmee tenderen naar de concurrentiesituatie' op de eerder genoemde glasvezelmarkt, aldus de ACM. Zoals gezegd kijkt de toezichthouder niet alleen naar de situatie nu, maar ook naar de markt tot 2028. Tot die tijd zal heel Nederland glasvezel krijgen, verwacht de toezichthouder. KPN heeft bovendien toegezegd ook dat kopernetwerk tot 2030 te blijven leveren 'tegen redelijke voorwaarden' tot er ergens glasvezel is. Dit is de kleinste markt, met ongeveer 167 duizend actieve aansluitingen.
ACM: 'Op de kabelmarkt zijn indicaties die duiden op een minder concurrerende markt.'
Maar de laatste markt, waar er alleen KPN-koper en Ziggo-coax ligt, daar ziet de ACM potentiële problemen. Hier zijn zo'n 2,7 miljoen actieve aansluitingen. In deze markt 'concludeert de ACM dat er in de actuele concurrentiesituatie indicaties zijn die duiden op een minder concurrerende markt door het ontbreken van glasvezelalternatieven'. "Hierdoor blijft de afzet van 1Gbit/s-diensten achter bij de rest van Nederland en stappen relatief weinig kabelklanten over", schrijft de toezichthouder. VodafoneZiggo heeft hier een 'licht stijgend marktaandeel' van meer dan vijftig procent. Dit is tevens de enige markt waar VodafoneZiggo marktleider is; bij de andere markten is het KPN of een combinatie van KPN en Glaspoort.
De relatief lage afname van het aantal 1Gbit/s-diensten komt vermoedelijk niet alleen door het gebrek aan alternatieven, maar ook door VodafoneZiggo's reguliere maandprijzen. Die liggen namelijk hoger bij Ziggo dan bij andere concurrenten. Dit effect is ook deels terug te zien in de regio's waar KPN, Ziggo, T-Mobile en Delta 1Gbit/s-diensten aanbieden. T-Mobile is hier marktleider, gevolgd door Delta, KPN en tot slot Ziggo. Hoge prijzen, weinig alternatieven... De aankondiging van maatregelen op deze kabelmarkt ligt op de loer, zou je kunnen denken. Toch stelt de ACM anders, en dit heeft alles te maken met glasvezel.
Sinds 2020 groeit het aantal glasvezelaansluitingen namelijk fors. En die groei neemt alleen maar toe, bleek uit de recentste Telecommonitor van de ACM. Op basis van de plannen van glasvezelaansluiters die met de ACM zijn gedeeld, verwacht de toezichthouder dat eind 2025 'bijna heel Nederland, 96 procent, zal zijn verglaasd met één of meer glasvezelnetwerken'. Zelfs als die glasvezeluitrol in een 'worstcasescenario substantieel terugloopt', zal 95 tot 98 procent van Nederland in 2027 zijn verglaasd, zegt de ACM. Die glasvezeluitrol kan bijvoorbeeld teruglopen omdat investeerders achter sommige glasvezelaansluiters minder geld beschikbaar willen stellen, of omdat er niet genoeg aannemers zijn.
Deze cijfers zijn belangrijk. VodafoneZiggo heeft nu namelijk concurrentievoordelen, zoveel is uit het onderzoek duidelijk. Maar de concurrentieanalyse kijkt niet alleen naar de bestaande concurrentie, maar ook of een eventueel gebrek aan concurrentie blijvend is, in ieder geval voor de komende vijf jaar. En die concurrentievoordelen van Ziggo 'nemen snel af door de grootschalige uitrol van glasvezelnetwerken in Nederland', aldus de ACM. Daardoor zal deze markt binnen de komende paar jaar verschuiven naar die eerste glasvezelmarkt, waar er volgens de ACM genoeg concurrentie is. "De verwachting is dan ook dat het marktaandeel van VodafoneZiggo in deze markten zal dalen."
De uitrolplanning van KPN, Glaspoort, Open Dutch Fiber en Delta Fiber, volgens de ACM. Een deel hiervan zullen dubbele aansluitingen zijn, waarbij een huis dat al een glasvezelaansluiting heeft, er nog eentje van een alternatieve aansluiter krijgt. Deze cijfers zijn dan ook niet zomaar op te tellen bij de ftth-glasvezelaansluitingen. In 2022 had 4 procent van alle Nederlandse adressen twee of meer glasvezelaansluitingen.
Vermoedelijk blijft een deel van Nederland glasvezelloos, in ieder geval tot 2028. Denk bijvoorbeeld aan buitengebieden waar het niet loont om een glasvezellijn naar toe te trekken. De ACM verwacht dat Ziggo's marktaandeel hier gelijk blijft, of in de toekomst zelfs stijgt 'indien de vraag naar hogere snelheden in de toekomst toeneemt'. Dit zal naar verwachting geen grote markt zijn; de ACM heeft het over 1 tot 5 procent van de huidige coaxmarkt. Dit komt neer op zo'n 27.000 tot 135.000 aansluitingen. Hierbij worden niet alleen huishoudens opgeteld, maar ook zakelijke aansluitingen. Die markt is zo klein, dat Ziggo 'hier geen voordeel aan heeft'. De ACM concludeert daarom dat VodafoneZiggo binnen de termijn van het besluit geen voordelen zal hebben uit een eigen kabelnetwerk. Regulering is wat de toezichthouder betreft dus niet nodig.
Wat bij ACM's oordeel meespeelt, is dat de meeste klanten op dit moment eigenlijk nog geen snel internet willen. De ACM ziet alle downloadsnelheden boven 200Mbit/s als 'snel internet'; koper kan hier niet boven zitten. "In de gehele markt neemt circa 70 procent van de klanten een internetdienst af tot een snelheid van 200Mbit/s", schrijft de toezichthouder. Voor het g Source: Tweakers.net