Mathieu van der Poel denkt even na over de vraag. Wat zou er moeten gebeuren om zijn sport veiliger te maken? "Wielrennen zal altijd gevaarlijk zijn", antwoordt de Nederlander na een korte pauze. "We rijden nu eenmaal op openbare wegen. En meestal maken de renners het zelf nog wat gevaarlijker."
De kopman van Alpecin-Deceuninck verwoordt twee dagen voor de start van de Tour de France in Bilbao het sentiment dat bij veel van zijn collega's leeft. Natuurlijk is elke renner voorstander van maatregelen die het gevaar in de koers verkleint, zeker na het tragische overlijden van Gino Mäder na een valpartij bij een afdaling in de Ronde van Zwitserland. Maar ze weten ook dat ze gekozen hebben voor een sport met risico's. En dat oplossingen niet zo simpel zijn.
"Wat er met Gino gebeurd is, is een ontzettend vervelend ongeluk", zegt Van der Poels ploegmaat Jasper Philipsen. "Het zal heel lastig zijn om dat soort tragedies in de toekomst te voorkomen."
Renners koersen nu eenmaal met hoge snelheden in weinig beschermende pakjes, en dan ook nog in een groot peloton. Het is daarom inderdaad de vraag of noodlottige ongevallen helemaal uit het wielrennen kunnen worden verbannen. Maar lang leek de sport niet eens een echte poging te willen doen.
Die tijd is voorbij. Na bijna drie jaar van gesprekken presenteerden de belangrijkste partijen in het wegwielrennen - de internationale bond UCI, de teams, de renners en de koersorganisatoren - vrijdag in Bilbao een gezamenlijk plan: SafeR. "Ons doel is om met proactieve maatregelen het aantal valpartijen te verminderen", zegt UCI-voorzitter David Lappartient. "En om niet langer elkaar de schuld te geven na een vervelend incident."
Toen Jaap van Hulten vier jaar geleden van het onderwijs overstapte naar Jumbo-Visma, verbaasde hij zich over de cultuur in het wielrennen. "Het viel mij op dat er veel naar elkaar gewezen werd", zegt de operationeel directeur van de Nederlandse formatie. "Terwijl ik dacht: jongens, we moeten juist met elkaar om tafel gaan zitten. Want we maken toch allemaal deel uit van het peloton?"
Door deze cultuur verzandden gesprekken over het verbeteren van de veiligheid de afgelopen decennia vaak al voordat ze goed en wel waren begonnen. Koersorganisatoren wezen naar de UCI, de bond maakte er geen prioriteit van en renners en teams hadden niet voldoende macht om echt wat te veranderen.
De omslag kwam in 2020, na de zware valpartij in Ronde van Polen die het leven van Fabio Jakobsen in gevaar bracht. De Nederlandse teams Jumbo-Visma en dsm-firmenich, het Belgische Soudal Quick-Step en het Britse INEOS Grenadiers startten gesprekken over een onafhankelijke instantie die verantwoordelijk moest worden voor veiligheid en uiteindelijk kregen ze alle partijen mee.
Van Hulten is namens Jumbo-Visma nauw betrokken bij SafeR (SafeRoadcycling). Volgens de Nederlander laten de data zien dat er nodig wat moet gebeuren. "Het aantal valpartijen in de koers neemt al jaren toe. Dit jaar zijn er 24 procent meer incidenten dan vorig seizoen op deze datum."
Een sluitende verklaring voor deze toename heeft Van Hulten niet. En dat illustreert meteen de lastige taak waar SafeR voor staat. "Veiligheid is echt een ongelooflijk complex onderwerp. Het gaat om het veranderen van gedrag, maar ook om het strikt en consequent toepassen van regels. En daar is tijd voor nodig. Het zal dus wel even duren voordat er echt concrete veranderingen zichtbaar worden."
Daan verslaat voor de zevende keer de Tour de France voor NU.nl. Lees hier meer verhalen van Daan.
Voor de duidelijkheid: SafeR staat nog in de kinderschoenen. De instantie zit momenteel in een pilotfase en heeft nog niemand in dienst. Vanaf 1 januari 2024 moeten de eerste mensen aan de slag gaan bij het nieuwe orgaan en vanaf 1 januari 2025 moet SafeR volledig functionerend zijn. Dan moet ook duidelijk worden hoe het project precies gefinancierd wordt.
Het uiteindelijke doel is dat bij alle grote koersen een SafeR-commissie - die bestaat uit onafhankelijke personen - met alles meekijkt. Voor de koers - het liefst al maanden voor de start - beoordeelt SafeR de veiligheid van het parcours. Tijdens de wedstrijd kijken de medewerkers als een soort videoscheidsrechter naar alle beschikbare beelden, om eventuele overtredingen te constateren. Deze kunnen dan direct na de koers worden doorgegeven aan de wedstrijdcommissarissen.
"Wat we in ieder geval moeten inzien, is dat het huidige systeem van straffen niet goed werkt", zegt Van Hulten. "We denken daarom na over een systeem met gele en rode kaarten, zoals je ook in andere sporten kent. Om gedrag van wie dan ook in het peloton echt te kunnen veranderen. Bij enquêtes onder renners is de introductie van zo'n systeem ook altijd het belangrijkste dat naar voren komt."
Volgens Intermarché-Circus-Wanty-renner Mike Teunissen zijn er "echt nog zoveel dingen die beter kunnen" wat betreft veiligheid in het wielrennen. "Maar deze eerste stap belooft wel veel goeds. Het lijkt erop dat er nu echt geluisterd wordt naar de renners. Dat betekent niet dat alles meteen overhoop gegooid moet worden bij twijfels over een parcours. Maar als we met z'n allen een gesprek kunnen voeren over veiligheid, zijn we al een stuk verder dan een paar jaar geleden."
Lees hier al het laatste nieuws over de Tour de France
Source: Nu.nl sport