In eerste instantie vond Evgeniy Levchenko voetballen tijdens de oorlog ondenkbaar. "Wat moet je in godsnaam doen als je in oorlog bent?", dacht de voorzitter van de Nederlandse spelersvakbond VVCS, die als jeugdspeler voor Shakhtar speelde. Maar de Oekraïense president Volodymyr Zelensky wilde dat er gevoetbald bleef worden, om aan de wereld te laten zien dat Oekraïne niet kapot te krijgen is.
Als Shakhtar donderdagavond op 1.608 kilometer van huis aftrapt tegen Feyenoord, strijdt de ploeg niet alleen voor een plek in de kwartfinale. Het team van trainer Igor Jovicevic wil op het veld een boodschap van hoop uitdragen en de soldaten aan de frontlinie in Oekraïne een hart onder de riem steken.
"Voetbal is een van de instrumenten waarmee je aan iedereen kan laten zien dat je niet gebroken bent. Alle spelers willen heel bewust laten zien dat Oekraïne nog bestaat", zegt Levchenko. De oud-voetballer heeft dagelijks contact met vrienden en kennissen in Oekraïne.
Shakhtar is min of meer gewend aan de veranderingen die een oorlog met zich meebrengt. Al sinds 2014, toen Russische separatisten in Oost-Oekraïne in conflict kwamen met het Oekraïense leger, speelt de club niet in eigen stadion en wijkt het uit naar andere steden en landen.
De Donbas Arena, de thuishaven van de club, ligt midden in het zwaar getroffen Donetsbekken. De competitiewedstrijden worden gespeeld in 'veilige' stadions in Oekraïne, waar duels soms worden stilgelegd vanwege het luchtalarm.
Voor Europese wedstrijden reist Shakhtar naar het Wojska Polskiego-stadion in Warschau, de thuishaven van de Poolse club Legia Warschau. De ondergrondse parking van hun eigen terrein in het Donetsbekken wordt door de Russen gebruikt om wapens op te slaan.
Ondanks een gigantische uittocht van buitenlandse spelers, die van de FIFA transfervrij mochten vertrekken, baart Shakhtar opzien in het Europese bekervoetbal.
In de Champions League speelde Shakhtar met 1-1 gelijk tegen Real Madrid, waarna het net geen plek bij de laatste zestien veroverde. Een jaar na de Russische invasie, die op 23 februari 2023 begon, mag Shakhtar na winst op Stade Rennais dromen van succes in de Europa League.
De Europese triomf van Shakhtar is opmerkelijk. De ploeg van Jovicevic bestaat voornamelijk uit Oekraïense voetballers. "Het is positief dat jonge Oekraïense spelers stappen kunnen zetten in Europa", vindt Levchenko. "Maar de ploeg mist spelers met internationale ervaring. Het is niet meer het Shakhtar dat makkelijk van iedereen wint."
Voormalig Ajacied David Neres, die sinds januari 2022 voor Shakhtar speelde, wist na de uitbraak van de oorlog net op tijd Oekraïne te verlaten. Samen met andere Braziliaanse spelers verbleef hij in een hotel in het aangevallen Kyiv, waarna ze per trein naar Roemenië vertrokken. Gevlucht uit Oekraïne tekende Neres afgelopen zomer een contract tot medio 2027 bij Benfica.
"Oekraïense spelers wilden ook heel graag transfervrij vertrekken, maar die mochten van de FIFA niet weg. Dat is in mijn optiek discriminerend", zegt Levchenko.
De enige speler die tijdens de oorlog flink wat geld in het laatje voor Shakhtar bracht, was sterspeler Mykhailo Mudryk. Hij werd voor een recordbedrag van 100 miljoen euro verkocht aan Chelsea. Met een deel van de opbrengst, zo'n 23 miljoen euro, lanceerde Shakhtar een project om soldaten en hun families te steunen.
De Oekraïense voetballers bij Shakhtar hebben allen een dienstplichtige leeftijd, maar staan niet aan de frontlinie. "Ik denk dat heel veel spelers blij zijn dat ze wedstrijden mogen spelen. Ze hebben enigszins rust", zegt Levchenko, die contact heeft met een aantal van hen.
Toch merkt Levchenko dat de oorlog de spelers van Shakhtar steeds bezighoudt. "Spelers zeggen dat ze zich niet kunnen concentreren op het veld. Tijdens trainingen en wedstrijden spookt de oorlog door hun hoofd. Buiten dat het fysiek lastig is, is het mentaal ook dramatisch omdat je merkt dat je als speler geen eigen grond hebt."
Onderling praten de spelers veel over de uitzonderlijke situatie. "Ze zijn er heel bewust mee bezig", zegt Levchenko, die volgende week bij de return in De Kuip aanwezig is. "De intrinsieke motivatie om te laten zien dat Oekraïne niet is opgegeten door de Russen is heel groot. Dat geeft de spelers een bepaalde kick."
Of Shakhtar met een uitgekleed team van Feyenoord kan winnen, weet Levchenko niet. "Ik hoop vooral dat er veel Oekraïners die in Polen wonen naar de wedstrijd komen. Ik gun de mensen in tijden van oorlog een bezoekje aan het stadion."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl sport